Archief voor oudere documenten

In memoriam: Mw. Alwine de Vos van Steenwijk

Artikel geplaatst 27 januari 2012 Print Friendly

In memoriam: Mw. Alwine de Vos van Steenwijk

Dinsdag 24 januari is mw. Alwine Antoinette barones de Vos van Steenwijk overleden. Mevrouw De Vos van Steenwijk werd op 22 juni 1921 in Noordwijk aan Zee geboren. Zij overleed in haar woonplaats Wijhe in Nederland. Zij was van grote betekenis voor de opbouw van de Internationale Beweging ATD Vierde Wereld en werkte jarenlang intensief samen met oprichter Joseph Wresinski.
 

Alwine Antoinette barones de Vos van Steenwijk was de eerste Nederlandse vrouwelijke ambassade-attaché. Haar standplaatsen waren Bonn, Washington en Parijs. Aan het einde van de jaren 50, ontmoette zij de Franse priester Joseph Wresinski, in een krottenwijk in Noisy-le-Grand, vlakbij Parijs. Daar had hij, om armoede en uitsluiting te bestrijden, de aanzet gegeven tot wat is uitgegroeid tot de Internationale Beweging ATD Vierde Wereld opgericht.

Uitdaging
Mevrouw De Vos van Steenwijk vertelde eens over die eerste ontmoeting in dat kamp voor dak- en thuisloze gezinnen. Père Joseph Wresinski had haar gevraagd om, voordat hij haar te woord kon staan, uit een enorme berg tweedehands schoenen, paren bij elkaar te zoeken en om deels gescheurde en niet gewassen kleding te sorteren. Toen Père Joseph, die haar glad vergeten was, haar tegen de avond in tranen op een stoel zag zitten, legde zij hem uit dat zij zich schaamde voor de manier waarop mensen uit haar milieu de armsten vernederden door ongelijke paren schoenen en verscheurde kleren te geven; dat men goed dacht te doen door het geven van rommel. Op haar vraag wat ze zou kunnen doen, antwoordde Père Joseph dat ze hem kon helpen bij het oprichten van een onderzoeksinstituut. Zij accepteerde deze uitdaging.

Onderzoeksinstituut
Het "Instituut voor onderzoek naar menselijke relaties" (L’institut de Recherche des Relations Humaine) dat zij vervolgens opzette, gaf de beweging haar wetenschappelijke grondslag en kredietwaardigheid. Dit instituut legde de basis voor het huidige “Internationale Joseph Wresinski Centrum" in Baîllet en France.
 
Deze eerste ontmoeting markeerde ook het begin van een strijd, die zij met veel doorzettingsvermogen en intelligentie heeft ondernomen, om het denken van de armsten toegang te doen vinden tot de wereld van de wetenschap. Honderden geschriften van haar hand en een achttal boeken getuigen van haar passie voor het delen van de kennis die zij noodzakelijk achtte om de wereld te kunnen bevrijden van armoede en geweld.

Ambassadrice van de Vierde Wereld
Vervolgens heeft zij, als ambassadrice van de Vierde Wereld, de ambitie waargemaakt om een nieuw partnerschap te ontwikkelen met de wereld van de internationale organisaties, met als gevolg dat Père Joseph Wresinski in de loop der jaren, met honderden gedelegeerden van de armsten en hun medestanders, heeft kunnen samenwerken met de grote internationale instanties waar nagedacht wordt over de toekomst van de mensheid. (Verenigde Naties, de IAO, de Raad van Europa, etc. ) Nooit zou zij een ontmoeting met hoge functionarissen afsluiten zonder hen de vraag te stellen: "Wat kunnen we de armsten vertellen na deze ontmoeting en op welke manier gaat u zich vanaf nu voor hen inzetten?"
 
Na het overlijden van Père Joseph Wresinski zag ze het als haar opdracht zijn gedachtegoed te verspreiden. Zij schreef de eerste biografie en verschillende verzamelwerken. Al haar energie was erop gericht dat zijn gedachtegoed en wat hij ondernomen had, erkend zou worden en toegankelijk gemaakt werd. Het doel was dat mensen er over in dialoog zouden gaan, opdat het een bron van inspiratie zou blijven, zowel in de wereld van de politiek, de wetenschap en cultuur, als binnen zijn kerk. Dit was de eerste stap naar wat nu het "Internationale Joseph Wresinski Centrum" is.

Theater
De afgelopen jaren heeft zij, met Laurens Umans, acteur, scenario-schrijver en regisseur en gezinnen die de uitsluiting kennen die het gevolg is van het onrecht van extreme armoede, gewerkt aan theaterstukken. Deze theaterstukken, gebaseerd op het leven van en gespeeld door de allerarmsten, zijn van een onbetwist artistiek niveau met veel diepgang. Zij hebben, zowel in Nederland als in andere landen van Europa, het hart en het inzicht geopend van duizenden mensen uit heel uiteenlopende culturele, maatschappelijke en politieke milieus. Een paar uur voor haar overlijden, vertrouwde ze de mensen die bij haar waren toe: “Vertel de gezinnen dat ik van hen houd.”

Onderscheiden
Alwine de Vos van Steenwijk stond in de jaren ‘70 aan de oorsprong van het Europese Programma voor bestrijding van armoede; zij is onderscheiden met de versierselen van Officier in de Orde van Oranje Nassau en is benoemd tot ridder in de Franse Orde van het Legioen van Eer (Légion d’honneur).

Publicaties
Mevrouw De Vos heeft onder meer de volgende publicaties op haar naam staan:
1972 - La provocation sous-prolétarienne: pour une société sélective
1976 - Leven van kruimels
1982 - De vierde wereld: toetssteen van de democratie in Europa, ISBN 90-72050-01-0
1986 - Comme l’oiseau sur la branche: histoire des familles dans la grande pauvreté en Normandie, ISBN 2-904972-11-0
1989 - Une Europe des droits de tous les hommes
1990 - Père Joseph: de man in wie de armsten zich herkennen, ISBN 90-6416-197-6
1995 - Tegen armoede en uitsluiting: heroverweging van het menselijk handelen, ISBN 90-72050-09-6
2001 - Ambassadrice auprès des plus pauvres, ISBN 2-7475-0144-2